Kış Yürüyüşünde Güvenlik: Karlı Yaylalarda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Giresun yaylaları kışın bambaşka bir kimliğe bürünür. Yazın yemyeşil olan düzlükler beyaz bir örtüyle kaplanır, patikalar kaybolur ve sessizlik derinleşir. Bu manzara, kış yürüyüşlerini unutulmaz kılar. Ancak aynı koşullar, yazın basit sayılabilecek bir rotayı da ciddi bir güvenlik meselesine dönüştürebilir. Bu yazıda kış yürüyüşlerine çıkmadan önce bilmeniz gereken temel noktaları ele alıyoruz.

Kış, Rotayı Değiştirir

Yazın bir buçuk saatte yürüdüğünüz bir parkur, dizlere kadar yumuşak karda iki üç katı sürebilir. İşaretler karın altında kalabilir, dere yatakları ve çukurlar kar köprüleriyle gizlenebilir. Yazdan tanıdığınız bir rotayı kışın da aynı şekilde yürüyebileceğinizi düşünmek, en yaygın yanılgılardan biridir.

Kış rotası planlarken şunları göz önünde bulundurun:

• Kısa gün ışığı: Aralık ve ocak aylarında gün ışığı oldukça kısıtlıdır. Erken başlayın ve dönüş saatini karanlıktan en az bir saat önceye göre belirleyin.
• Kar durumu: Taze ve yumuşak kar ilerlemeyi yavaşlatır; donmuş kar ise kayma riskini artırır.
• Ulaşım: Yayla yolları kışın kapanabilir ya da zincir gerektirebilir. Aracın bırakılacağı noktayı ve alternatifini önceden belirleyin.
• Kaçış noktaları: Hava bozduğunda ya da grup yavaşladığında rotayı nerede kısaltabileceğinizi bilin.

Hava Tahminini Ciddiye Alın

Kışın dağ havası, şehirdeki hava durumundan çok farklı olabilir. Sahilde güneşli bir gün, yaylada tipi anlamına gelebilir. Yükseldikçe sıcaklık düşer, rüzgâr ise hissedilen sıcaklığı çok daha aşağı çeker.

Etkinlikten önce bölgenin dağ hava tahminini, rüzgâr hızını ve son günlerdeki yağış miktarını kontrol edin. Sis ya da tipi beklentisi varsa, açık yayla düzlüklerinde yön bulmak neredeyse imkânsız hâle gelebilir. Böyle durumlarda etkinliği ertelemek her zaman en doğru karardır.

Ekipman: Kış Farklı İster

Kış yürüyüşünde yaz ekipmanına ek olarak şunlar gereklidir:

• Su geçirmez, yalıtımlı bot: Bileği saran ve kramponla uyumlu olması tercih edilir.
• Tozluk: Karın ayakkabıya girmesini engeller.
• Kar raketleri: Yumuşak ve derin karda batmayı azaltır, enerji tasarrufu sağlar.
• Zincirli kaymaz ya da krampon: Buzlu ve sertleşmiş zeminlerde vazgeçilmezdir. Hangi aracın gerektiğini rota ve kar durumu belirler; krampon kullanımı eğitim gerektirir.
• Batonlar ve kar pulları: Denge sağlar, kar pulları batonların karda gömülmesini engeller.
• Katmanlı giyim: İç, ara ve dış katmanlar; yanında yedek eldiven, bere ve boyunluk.
• Kar gözlüğü: Kar yüzeyinden yansıyan güneş ışığı, kısa sürede kar körlüğüne yol açabilir.
• Termos: Sıcak içecek hem vücudu ısıtır hem de moral verir.
• Kafa lambası ve yedek pil: Soğuk hava pillerin ömrünü kısaltır; yedek pilleri vücudunuza yakın bir cepte taşıyın.

Çığ Riski

Çığ, kış dağcılığının en ciddi tehlikelerinden biridir ve çoğu çığ kazası, kazazedelerin kendi hareketleriyle tetiklenir. Çığlar genellikle orta ve dik eğimli yamaçlarda meydana gelir. Yoğun kar yağışının hemen ardından, hızlı ısınma dönemlerinde ve rüzgârın kar biriktirdiği yamaçlarda risk belirgin biçimde artar.

Temel önlemler şunlardır:

• Çığ eğitimi almadan ve uygun ekipman olmadan dik yamaçlara girmeyin.
• Çığ riski taşıyan arazide her katılımcı çığ vericisi (ARVA), sonda ve kar küreği taşımalı ve bunları kullanmayı bilmelidir.
• Rotanızı mümkün olduğunca geniş sırtlar ve düz alanlar üzerinden planlayın; yamaçların altından ve kar saçaklarının üstünden geçmekten kaçının.
• Riskli bir alanı geçmek zorundaysanız, katılımcılar aralıklı ve tek tek geçmelidir.

Kulübümüzün kış etkinlikleri, çığ riski düşük arazide ve deneyimli rehberler eşliğinde planlanır. Kendi başınıza kış rotalarına çıkmadan önce mutlaka temel kış eğitimi almanızı öneriyoruz.

Soğuk Yaralanmaları

Kışın en sık karşılaşılan sağlık sorunları hipotermi ve donmadır.

Hipotermi, vücut iç ısısının normalin altına düşmesidir. Titreme, sakarlık, konuşmada bozulma ve ilgisizlik gibi belirtilerle başlar. Islak giysiler, rüzgâr, yorgunluk ve yetersiz beslenme riski artırır.

Donma ise daha çok el ve ayak parmakları, burun, kulaklar ve yanaklar gibi uç bölgelerde görülür. Başlangıçta ciltte solukluk, uyuşma ve his kaybı olur. Donmuş bölgeyi kesinlikle ovmayın, karla ovalamayın ve yeniden donma ihtimali varsa ısıtmaya çalışmayın. Kişiyi soğuktan korunaklı bir yere alın ve en kısa sürede tıbbi yardım isteyin.

Grup içinde birbirinizin yüzünü kontrol etmek, donmanın erken fark edilmesini sağlar. Çoğu zaman yanağındaki beyaz lekeyi fark eden kişi kendisi değil, yanındaki arkadaşıdır.

Beslenme ve Sıvı Alımı

Soğukta vücut ısınmak için daha fazla enerji harcar. Kış yürüyüşlerinde düzenli aralıklarla, yüksek kalorili atıştırmalıklar tüketin. Susuzluk hissi soğukta azalır, ancak kuru hava ve efor nedeniyle sıvı kaybı devam eder. Termosunuzdaki sıcak çay ya da ıhlamuru her molada bir iki yudum içmeyi alışkanlık hâline getirin.

Alkol vücudu ısıttığı hissini verse de aslında ısı kaybını hızlandırır. Kış etkinliklerinde kesinlikle tüketilmemelidir.

Grup Yönetimi

Kışın grubun birlikte hareket etmesi yazdan çok daha önemlidir.

• Derin karda iz açmak yorucudur; öndeki kişiyi düzenli aralıklarla değiştirin.
• Grubun en yavaş üyesine göre tempo belirleyin ve kimsenin terleyip ardından uzun süre beklemek zorunda kalmamasına dikkat edin.
• Molaları kısa tutun ve rüzgârdan korunaklı noktalarda verin.
• Herkesin durumunu düzenli olarak sorun. Soğuk ve yorgunluk, insanların sorunlarını dile getirme isteğini azaltır.

Acil Durum Hazırlığı

Kışın küçük bir aksilik bile hızla büyüyebilir. Burkulan bir ayak bileği, yazın yavaş bir dönüş anlamına gelirken kışın hareketsiz kalan bir kişinin hızla soğuması demektir. Bu yüzden kış çantanızda şunlar mutlaka bulunmalıdır:

• Acil durum battaniyesi ya da bivak torbası
• Sentetik dolgulu, kolayca giyilebilecek bir mont
• Oturma ya da yatma için yalıtımlı bir mat parçası
• Tam şarjlı telefon ve taşınabilir şarj cihazı
• Düdük ve kafa lambası

Rotanızı, grubunuzu ve tahmini dönüş saatinizi mutlaka bir yakınınıza bildirin. Belirlenen saatte haber alınamazsa neyin yapılacağını da önceden konuşun. Acil bir durumda 112'yi arayarak konumunuzu mümkün olduğunca net biçimde bildirin.

Karar Vermek

Kış yürüyüşlerinde en önemli beceri, doğru zamanda geri dönmeyi bilmektir. Hava beklenenden kötüyse, grup yavaşsa ya da biri kendini iyi hissetmiyorsa, plan ne olursa olsun geri dönmek en akıllıca seçenektir. Dağ her zaman orada olacak; önemli olan, bir sonraki sefer için sağ salim dönebilmektir.